بعد روحی و الهی
قرآن انسان را موجودی فراتر از جسم مادی می داند که دارای روح الهی است:
«فَإِذَا سَوَّيْتُهُ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَهُ سَاجِدِينَ»
پس چون او را [به صورت کامل] درآوردم و از روح خود در او دمیدم، در برابرش سجده کنید (ص: ۷۲)
این نشان دهندۀ بُعد معنوی و الهی انسان است که او را از سایر موجودات متمایز می کند.
بعد عقلانی و شناختی
قرآن تأکید زیادی بر قدرت تفکر، تعقل و انتخاب آگاهانه دارد:
«إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِأُولِي الْأَلْبَابِ»
به راستی که در آفرینش آسمان ها و زمین و در آمدوشد شب و روز نشانه هایی برای خردمندان است (آل عمران: ۱۹۰)
این آیه نشان می دهد که انسان دارای ُبُعد فکری و عقلانی است و باید با تدبر و تفکر مسیر زندگی اش را انتخاب کند.
بُُعد اخلاقی و ارزشی
قرآن انسان را دارای فطرت پاک و گرایش به خوبی ها معرفی می کند:
«فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا»
پس [خدا] بدی ها و تقوایش را به او الهام کرد (الشمس: ۸)
این یعنی انسان دارای وجدان اخلاقی است و بین خیر و شر تفاوت قائل می شود.
بُعد اجتماعی
انسان موجودی اجتماعی است و قرآن او را به همکاری، ارتباطات سالم و رعایت حقوق دیگران دعوت می کند:
«وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَىٰ وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ»
و در نیکوکاری و تقوا با یکدیگر همکاری کنید و در گناه و تجاوز همکاری نکنید (المائده: ۲)
بُعد معنوی و عبادی
قرآن هدف اصلی آفرینش انسان را رسیدن به بندگی و قرب الهی معرفی می کند:
«وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ»
و جن و انس را نیافریدم جز برای اینکه مرا عبادت کنند (الذاریات: ۵۶)
نتیجه گیری
از نظر قرآن، انسان ترکیبی از جسم، روح، عقل، اخلاق، اجتماع و معنویت است. تربیت اسلامی باید تمام این ابعاد را به صورت متوازن رشد دهد تا انسان به کمال مطلوب برسد